De nutteloze klasse

Gerelateerde afbeelding De belangrijkste economische vraag van de eenentwintigste eeuw zou wel eens kunnen worden wat we aan moeten met alle overbodige mensen. Wat zullen bewuste mensen doen zodra we uiterst intelligente, niet-bewuste algoritmen hebben die bijna alles beter kunnen? Van oudsher was de arbeidsmarkt verdeeld in drie grote sectoren: landbouw, industrie en de dienstensector. Tot circa i8oo was de overgrote meerderheid van de mensen werkzaam in de landbouw en werkte maar een klein deel in de industrie en de dienstverlening. Tijdens de industriële revolutie verlieten mensen in ontwikkelde landen de akkers en koeien.
De meesten gingen aan de slag in de industrie, maar een groeiend aantal kreeg banen in de dienstensector. De afgelopen decennia ondergingen ontwikkelde landen wederom een revolutie: industriële banen verdwenen en de dienstverlening groeide. In 2010 werkte maar twee procent van de Amerikanen in de landbouw en twintig procent in de industrie, terwijl achtenzeventig procent zakelijke energie vergelijken werkzaam was als leraar, arts, webdesigner enzovoort. Als geestloze algoritmen beter kunnen onderwijzen, diagnosticeren en ontwerpen dan mensen, wat doen we dan? Dit is geen compleet nieuwe vraag. Sinds het begin van de industriële revolutie waren mensen al bang dat mechanisatie zou leiden tot massale werkloosheid. Dat is nooit gebeurd. Oude beroepen verdwenen, maar er kwamen nieuwe beroepen voor in de plaats en er was altijd nog wel iets wat mensen beter konden dan machines. Maar dat is geen natuurwet en niets garandeert dat dit in de toekomst zo zal blijven. Mensen hebben in principe twee soorten vermogens: fysieke en cognitieve. Zolang machines alleen in de fysieke sfeer met mensen concurreerden, waren er altijd nog talloze cognitieve taken waarin mensen beter waren. Toen zuiver manuele arbeid werd overgenomen door machines, richtten mensen zich dus op taken die enig cognitief vermogen zakelijke energie vereisten. Maar wat gebeurt er als algoritmen beter dan wij worden in het opslaan, analyseren en herkennen van patronen?

Vergelijkbare conclusies

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl Vergelijkbare conclusies zijn getrokken door gedragseconomen, die willen weten hoe mensen economische beslissingen nemen. Of, om precies te zijn, wîé die beslissingen neemt. Wie besluit een Toyota te kopen in plaats van een Mercedes, op vakantie naar Parijs te gaan in plaats van naar Thailand en om te investeren in Zuid-Koreaanse schatkistcertificaten in plaats van in de Sjanghaise effectenbeurs? De meeste experimenten hebben aangetoond dat er geen ondeelbaar zelf is dat dit soort beslissingen neemt. Het is eerder zo dat ze voortvloeien uit een winkel huren utrecht potje touwtrekken tussen verschillende, vaak tegenstrijdige innerlijke entiteiten. Eén baanbrekend experiment is uitgevoerd door Daniel Kahneman, die in 2002 de Nobelprijs voor Economie kreeg. Kahneman vroeg een groep vrijwilligers mee te doen aan een drievoudig experiment. In het ‘korte’ onderdeel van het experiment hielden de vrijwilligers een minuut lang hun hand in een bak water van i4°C, wat zo onaangenaam is dat het bijna pijnlijk wordt. Na zestig seconden mochten ze hun hand er weer uit halen. In het ‘lange’ onderdeel legden vrijwilligers hun andere hand in een andere bak water, eveneens met een temperatuur van i4°C. Maar na zestig seconden werd er stiekem warm water in de bak gepompt, waardoor de temperatuur ietsje steeg tot i5°C. Dertig seconden later mochten ze hun hand eruit halen. Sommige vrijwilligers deden eerst het ‘korte’ gedeelte, andere begonnen met het ‘lange’ onderdeel. In beide gevallen kwam exact zeven minuten na het afsluiten van beide onderdelen het derde, belangrijkste deel van het experiment. De vrijwilligers kregen te horen dat ze een van de twee onderdelen moesten herhalen. Ze mochten zelf kiezen welk deel. Maar liefst tachtig procent wilde liever het ‘lange’ experiment herhalen, omdat ze zich dat herinnerden als minder pijnlijk. Dit koudwaterexperiment is zo simpel, maar de implicaties ervan laten het liberale wereldbeeld schudden op zijn grondvesten. Het onthult het bestaan van minstens twee verschillende zelven in één persoon: het ervarende zelf en het verhalende zelf. Het ervarende zelf is ons bewustzijn van moment tot moment. Voor het ervarende zelf is het logisch dat het ‘lange’ deel van het koudwaterexperiment erger was. Eerst word je zestig seconden lang blootgesteld aan water van i4°C, wat net zo onaangenaam is als het ‘korte’ gedeelte, en dan moet je nog eens dertig seconden doorbijten met water van i5°C, wat net ietsje minder erg is, maar nog steeds verre van aangenaam. Voor het ervarende winkel huren amsterdam zelf is het ondenkbaar dat het toevoegen van een lichtelijk onaangename ervaring aan een zeer onaangename ervaring het hele voorval aantrekkelijker kan maken.

Beethovens Vijfde Symfonie

Gerelateerde afbeelding

Auschwitz zou moeten dienen als een bloedrood waarschuwingsbord en niet als een zwart gordijn dat hele delen van de menselijke horizon verborgen houdt. Het evolutionair humanisme speelde een belangrijke rol in de wordingsgeschiedenis van de moderne cultuur en zal waarschijnlijk een nog grotere rol vervullen in de wordingsgeschiedenis van de eenentwintigste eeuw.
Is Beethoven beter dan Chuck Berry?
Laten we, om te zorgen dat we de verschillen tussen de drie takken van humanisme goed begrijpen, een paar menselijke ervaringen met elkaar vergelijken: Een hoogleraar musicologie zit in de Opera van Wenen naar de opening van Beethovens Vijfde Symfonie te luisteren. ‘Pa pa pa PAM!’ Als de geluidsgolven zijn trommelvliezen bereiken, gaan er signalen door de gehoorzenuw naar de hersenen en pompen de bijnieren zijn bloedbaan vol adrenaline. Zijn hartslag gaat omhoog, zijn ademhaling wordt sneller, zijn nekharen gaan overeind staan en er gaat een rilling over zijn rug. ‘Pa pa pa PAM!’ ERVARING 2: Het is 1965. Een Mustang cabrio scheurt in volle vaart over de Pacific Coast Highway van San Francisco naar Los Angeles. De jonge macho achter het stuur zet keihard Chuck Berry op: ‘Go! Go Johnny go!’ Als de geluidsgolven zijn trommelvliezen bereiken, gaan er signalen door de gehoorzenuw naar de kantoorruimte huren utrecht hersenen en pompen de bijnieren zijn bloedbaan vol adrenaline. Zijn hartslag gaat omhoog, zijn ademhaling wordt sneller, zijn nekharen gaan overeind staan en er gaat een rilling over zijn rug. ‘Go! Go Johnny go, go, go!’ ERVARING 3: Diep in het Congolese regenwoud blijft een pygmeejager stokstijf staan. Vanuit het naburige dorp komt het geluid van een meisjeskoor dat een initiatielied zingt. ‘Ye oh, oh. Ye, oh, eh.’ Als de geluidsgolven zijn trommelvliezen bereiken, gaan er signalen door de gehoorzenuw naar de hersenen en pompen de bijnieren zijn bloedbaan vol adrenaline. Zijn hartslag gaat omhoog, zijn ademhaling wordt sneller, zijn nekharen gaan overeind staan en er gaat een rilling over zijn rug. ‘Ye oh, oh. Ye, oh, eh.’ ERVARING 4: Het is vollemaan, ergens in de Canadese Rockies. Op een heuveltop staat een wolf te luisteren naar het gehuil van een loops vrouwtje. ‘Awoooooeeee! Awoooooeeee!’ Als de geluidsgolven zijn trommelvliezen bereiken, gaan er signalen door de gehoorzenuw naar de hersenen en pompen de bijnieren zijn bloedbaan vol adrenaline. Zijn hartslag gaat omhoog, zijn ademhaling wordt sneller, zijn nekharen gaan kantoorruimte huren amsterdam overeind staan en er gaat een rilling over zijn rug. ‘Awoooooeeee! Awoooooeeee!’ Welke van deze vier ervaringen is het waardevolst?

Scheppende kunst en esthetische waarde

Gerelateerde afbeelding

Dat soort ideeën leven niet meer. Tegenwoordig geloven humanisten dat de enige bron van scheppende kunst en esthetische waarde het menselijke gevoel is. Muziek wordt gemaakt en beoordeeld door onze innerlijke stem, die zich niet hoeft te richten op het ritme van de sterren of de geboden van muzen en engelen. De sterren zwijgen in alle talen en muzen en engelen bestaan alleen in onze fantasie. Moderne kunstenaars proberen in contact te komen met zichzelf en hun gevoel, niet met God. Geen wonder dus dat we niet meer in een objectieve meetlat geloven als het op kunstbeschouwing aankomt. Daarbij richten we ons wederom op ons subjectieve gevoel. In de ethiek is het kantoorruimte huren eindhoven humanistische motto: ‘Als het goed voelt, moet je het doen’. Wat politiek betreft zegt het humanisme ons dat de kiezer altijd gelijk heeft. En in de wereld van de esthetiek leert het humanisme ons dat schoonheid een kwestie van smaak is. De definitie van kunst is daarmee tamelijk vaag geworden. In 1917 wist Marcel Duchamp de hand te leggen op een doodgewoon, industrieel vervaardigd urinoir, dat hij uitriep tot kunstwerk. Hij gaf het de titel Fountain, signeerde het en zette het in een Parijs museum. Middeleeuwers zouden hier niet eens over gediscussieerd hebben. Waarom zou je zuurstof verspillen aan zulke belachelijke onzin? Maar in de moderne, humanistische wereld wordt Duchamps werk als een belangrijke artistieke mijlpaal beschouwd. In talloze collegezalen over de hele wereld krijgen eerstejaars kunstacademiestudenten een afbeelding van Duchamps Fountain te zien en zodra de docent het teken geeft, breekt de hel los. Het is kunst! Nee, dat is het niet! Wel waar! Helemaal niet! Als de studenten wat stoom hebben kunnen afblazen, stuurt de docent de discussie bij door te vragen: ‘Wat is kunst precies? En hoe bepalen we of iets kunst is of niet?’ Na nog een paar minuten gehakketak leidt de docent de klas in de juiste richting: ‘Kunst is alles wat mensen kunst vinden en schoonheid is een kwestie van smaak.’ Als er mensen zijn die een kantoorruimte huren rotterdam urinoir een prachtig kunstwerk vinden, dan is het dat ook. Wat voor hogere autoriteit zou er zijn om mensen te vertellen dat ze ernaast zitten?